దేవీ దుర్గా కీ ఆరతీ
महत्व एवं विशेषता
దుర్గా ఆరతీ 'జయ అమ్బే గౌరీ' హిందూ ధర్మ మేం శక్తి పూజా కా కేంద్రీయ భక్తి గీత హై ఔర నవరాత్రి కీ నౌ రాతోం కే దౌరాన అత్యంత మహత్వ రఖతీ హై — దివ్య మాతా కో సమర్పిత సబసే మహత్వపూర్ణ త్యోహార। దేవీ దుర్గా, జినకా నామ 'అజేయ' కా అర్థ రఖతా హై, ఉస ఆది స్త్రీ శక్తి కా ప్రతినిధిత్వ కరతీ హైం జో బ్రహ్మాండ కా పాలన ఔర రక్షా కరతీ హైం।
దేవీ మహాత్మ్య (దుర్గా సప్తశతీ) కే అనుసార, జబ మహిషాసుర నే దేవతాఓం కో పరాజిత కర బ్రహ్మాండ కో అంధకార మేం డుబోనే కీ ధమకీ దీ, తబ సభీ దేవతాఓం కా సంయుక్త తేజ దేవీ దుర్గా కే రూప మేం ప్రకట హుఆ। ప్రత్యేక దేవతా కే దివ్య అస్త్రోం — శివ కా త్రిశూల, విష్ణు కా చక్ర, ఇంద్ర కా వజ్ర — సే సుసజ్జిత, ఉన్హోంనే ఏక బ్రహ్మాండీయ యుద్ధ మేం మహిషాసుర కా వధ కియా ఔర ధర్మ తథా బ్రహ్మాండీయ వ్యవస్థా కీ పునర్స్థాపనా కీ।
యహ ఆరతీ దుర్గా కో 'అమ్బే గౌరీ' కే రూప మేం సంబోధిత కరతీ హై — వహ మాతా జో భయంకర రక్షక భీ హైం ఔర కోమల పాలనహార భీ। భజన ఉనకే సింహ పర ఆగమన కా వర్ణన కరతా హై, జో సాహస ఔర సంప్రభుతా కా ప్రతీక హై, ఔర మహాలక్ష్మీ (సమృద్ధి) సే మహాకాలీ (బురాఈ కా వినాశ) తక ఉనకే విభిన్న స్వరూపోం కా చిత్రణ కరతా హై। చార భుజాఏం ధర్మ, అర్థ, కామ ఔర మోక్ష — మానవ జీవన కే చార లక్ష్యోం — కా ప్రతినిధిత్వ కరతీ హైం।
నవరాత్రి కే దౌరాన, భారత భర మేం లాఖోం భక్త నౌ రాతోం తక ప్రతిదిన దో బార — ప్రాతః ఔర సంధ్యా కో — యహ ఆరతీ కరతే హైం। దసవేం దిన (విజయాదశమీ/దశహరా) దుర్గా కీ అంతిమ విజయ కా ఉత్సవ మనాయా జాతా హై। పశ్చిమ బంగాల మేం యహీ ఉత్సవ దుర్గా పూజా కే రూప మేం మనాయా జాతా హై, జో యూనేస్కో ద్వారా మాన్యతా ప్రాప్త సాంస్కృతిక విరాసత పరంపరా హై। యహ ఆరతీ భక్తోం కో ఇస సశక్త సత్య సే జోడతీ హై కి సర్వోచ్చ దివ్య శక్తి స్త్రీ రూపా హై — వహ మాతా జో సృజన భీ కరతీ హైం ఔర రక్షా భీ।
తెలుగు లిపిలో (లిప్యంతరీకరణ)
జయ అమ్బే గౌరీ, మైయా జయ శ్యామా గౌరీ॥ తుమకో నిశదిన ధ్యావత, హరి బ్రహ్మా శివ జీ॥ జయ అమ్బే గౌరీ॥ మాంగ సిన్దూర విరాజత, టీకో మృగమద కో। ఉజ్జ్వల సే దో నైనా, చన్ద్రవదన నీకో॥ జయ అమ్బే గౌరీ॥ కనక సమాన కలేవర, రక్తామ్బర రాజై। రక్త పుష్ప గల మాలా, కణ్ఠన పర సాజై॥ జయ అమ్బే గౌరీ॥ కేహరి వాహన రాజత, ఖడ్గ ఖప్పర ధారీ। సుర-నర-ముని-జన సేవత, తినకే దుఖహారీ॥ జయ అమ్బే గౌరీ॥ కానన కుణ్డల శోభిత, నాసాగ్రే మోతీ। కోటిక చన్ద్ర దివాకర, సమ రాజత జ్యోతీ॥ జయ అమ్బే గౌరీ॥ శుమ్భ-నిశుమ్భ బిదారే, మహిషాసుర ఘాతీ। ధూమ్ర విలోచన నైనా, నిశదిన మదమాతీ॥ జయ అమ్బే గౌరీ॥ చణ్డ-ముణ్డ సంహారే, శోణిత బీజ హరే। మధు-కైటభ దోఉ మారే, సుర భయహీన కరే॥ జయ అమ్బే గౌరీ॥ బ్రహ్మాణీ, రుద్రాణీ, తుమ కమలా రానీ। ఆగమ నిగమ బఖానీ, తుమ శివ పటరానీ॥ జయ అమ్బే గౌరీ॥ చౌంసఠ యోగినీ గావత, నృత్య కరత భైరూ। బాజత తాల మృదంగా, అరు బాజత డమరూ॥ జయ అమ్బే గౌరీ॥ తుమ హీ జగ కీ మాతా, తుమ హీ హో భర్తా। భక్తన కీ దుఖ హర్తా, సుఖ సమ్పత్తి కర్తా॥ జయ అమ్బే గౌరీ॥ భుజా చార అతి శోభిత, వర ముద్రా ధారీ। మనవాన్ఛిత ఫల పావత, సేవత నర నారీ॥ జయ అమ్బే గౌరీ॥ కంచన థాల విరాజత, అగర కపూర బాతీ। శ్రీ మాలకేతు మేం రాజత, కోటి రతన జ్యోతీ॥ జయ అమ్బే గౌరీ॥ శ్రీ అమ్బే జీ కీ ఆరతీ, జో కోఈ నర గావే। కహత శివానంద స్వామీ, సుఖ సమ్పత్తి పావే॥ జయ అమ్బే గౌరీ॥