ಹನುಮಾನ ಚಾಲೀಸಾ
महत्व एवं विशेषता
ಹನುಮಾನ ಚಾಲೀಸಾ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಿನ್ದೂ ಧರ್ಮ ಮೇಂ ಸಬಸೇ ವ್ಯಾಪಕ ರೂಪ ಸೇ ಪಢಾ ಜಾನೇ ವಾಲಾ ಭಕ್ತಿ ಗ್ರಂಥ ಹೈ, ಜೋ ಕ್ಷೇತ್ರೀಯ, ಭಾಷಾಈ ಔರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸೀಮಾಓಂ ಕೋ ಪಾರ ಕರತಾ ಹೈ। 16ವೀಂ ಶತಾಬ್ದೀ ಮೇಂ ಕವಿ-ಸಂತ ಗೋಸ್ವಾಮೀ ತುಲಸೀದಾಸ ದ್ವಾರಾ ಅವಧೀ ಭಾಷಾ ಮೇಂ ರಚಿತ, ಯಹ ಚಾಲೀಸ ಛಂದೋಂ ಕಾ ಭಜನ (ಚಾಲೀಸಾ ಕಾ ಅರ್ಥ 'ಚಾಲೀಸ') ಭಗವಾನ ಹನುಮಾನ — ಭಗವಾನ ರಾಮ ಕೇ ಅಮರ ಭಕ್ತ — ಕೀ ಭಕ್ತಿ ಕೀ ಸರ್ವೋತ್ಕೃಷ್ಟ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಬನ ಗಯಾ ಹೈ।
ತುಲಸೀದಾಸ ನೇ ಹನುಮಾನ ಚಾಲೀಸಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಸಂಕಟ ಕೇ ಸಮಯ ಲಿಖೀ — ಪರಂಪರಾ ಕೇ ಅನುಸಾರ ಉನ್ಹೋಂನೇ ಇಸೇ ಮುಗಲ ಸಮ್ರಾಟ ಅಕಬರ ದ್ವಾರಾ ಚಮತ್ಕಾರ ಕರನೇ ಕೇ ಲಿಏ ಕೈದ ಕಿಏ ಜಾನೇ ಕೇ ದೌರಾನ ರಚಾ। ಯಹ ರಚನಾ ಗಹನ ಭಕ್ತಿ ಸೇ ಉತ್ಪನ್ನ ಹುಈ ಔರ ಇಸಮೇಂ ಏಕ ಅಸಾಧಾರಣ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶಕ್ತಿ ಹೈ ಜಿಸಕಾ ಅನುಭವ ಲಾಖೋಂ ಭಕ್ತೋಂ ನೇ ಪಾಁಚ ಶತಾಬ್ದಿಯೋಂ ಮೇಂ ಕಿಯಾ ಹೈ। ಕಹಾ ಜಾತಾ ಹೈ ಕಿ ಹನುಮಾನ ಚಾಲೀಸಾ ಕಾ ಸಚ್ಚೇ ಮನ ಸೇ ಪಾಠ ಭಯ ದೂರ ಕರತಾ ಹೈ, ರೋಗ ಠೀಕ ಕರತಾ ಹೈ ಔರ ವಿಪತ್ತಿ ಮೇಂ ಸಾಹಸ ಪ್ರದಾನ ಕರತಾ ಹೈ।
ಚಾಲೀಸಾ ಕೀ ಚಾಲೀಸ ಚೌಪಾಇಯಾಁ ಹನುಮಾನ ಕೇ ದಿವ್ಯ ಗುಣೋಂ, ರಾಮಾಯಣ ಮೇಂ ಉನಕೇ ವೀರತಾಪೂರ್ಣ ಕಾರ್ಯೋಂ ಔರ ಭಕ್ತೋಂ ಕೋ ಮಿಲನೇ ವಾಲೇ ಆಶೀರ್ವಾದ ಕಾ ವರ್ಣನ ಕರತೀ ಹೈಂ। ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಸಂಗೋಂ ಮೇಂ ಸಮುದ್ರ ಲಾಂಘಕರ ಲಂಕಾ ಜಾನಾ, ರಾವಣ ಕೀ ಸ್ವರ್ಣ ನಗರೀ ಕೋ ಜಲಾನಾ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಕೋ ಬಚಾನೇ ಕೇ ಲಿಏ ಸಂಜೀವನೀ ಪರ್ವತ ಲಾನಾ, ಔರ ಸ್ವಯಂ ಸೀತಾ ಮಾತಾ ಸೇ ಅಷ್ಟ ಸಿದ್ಧಿ ಔರ ನೌ ನಿಧಿ ಪ್ರದಾನ ಕರನೇ ಕಾ ವರದಾನ ಪ್ರಾಪ್ತ ಕರನಾ ಶಾಮಿಲ ಹೈಂ।
ಹಿಂದೂ ಅಭ್ಯಾಸ ಮೇಂ ಹನುಮಾನ ಚಾಲೀಸಾ ಕೋ ವಿಶೇಷ ರೂಪ ಸೇ ಶಕ್ತಿಶಾಲೀ ಬನಾನೇ ವಾಲೀ ಬಾತ ಇಸಕೀ ಸುಲಭತಾ ಹೈ। ಸಟೀಕ ಉಚ್ಚಾರಣ ಔರ ದೀಕ್ಷಾ ಕೀ ಆವಶ್ಯಕತಾ ವಾಲೇ ಜಟಿಲ ವೈದಿಕ ಮಂತ್ರೋಂ ಕೇ ವಿಪರೀತ, ಚಾಲೀಸಾ ಕಾ ಪಾಠ ಕೋಈ ಭೀ ಕರ ಸಕತಾ ಹೈ — ಜಾತಿ, ಲಿಂಗ, ಶಿಕ್ಷಾ ಯಾ ಅನುಷ್ಠಾನಿಕ ಶುದ್ಧತಾ ಕೀ ಪರವಾಹ ಕಿಏ ಬಿನಾ। ಯಹ ಲೋಕತಾಂತ್ರಿಕ ಗುಣ, ಸಂಕಟ ಮೇಂ ಭಕ್ತೋಂ ಕೀ ಪುಕಾರ ಕಾ ಸಬಸೇ ಶೀಘ್ರ ಉತ್ತರ ದೇನೇ ವಾಲೇ ದೇವತಾ ಕೇ ರೂಪ ಮೇಂ ಹನುಮಾನ ಕೀ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ಕೇ ಸಾಥ ಮಿಲಕರ, ಇಸೇ ಭಾರತೀಯ ಉಪಮಹಾದ್ವೀಪ ಮೇಂ ಭಯ, ರೋಗ ಯಾ ಅನಿಶ್ಚಿತತಾ ಕೇ ಸಮಯ ಸಬಸೇ ಪಹಲೇ ಪಢೀ ಜಾನೇ ವಾಲೀ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಬನಾತಾ ಹೈ।
ತುಳು ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ (ಲಿಪ್ಯಂತರ)
ದೋಹಾ : ಶ್ರೀಗುರು ಚರನ ಸರೋಜ ರಜ, ನಿಜ ಮನು ಮುಕುರು ಸುಧಾರಿ। ಬರನಊಂ ರಘುಬರ ಬಿಮಲ ಜಸು, ಜೋ ದಾಯಕು ಫಲ ಚಾರಿ।। ಬುದ್ಧಿಹೀನ ತನು ಜಾನಿಕೇ, ಸುಮಿರೌಂ ಪವನ-ಕುಮಾರ। ಬಲ ಬುದ್ಧಿ ಬಿದ್ಯಾ ದೇಹು ಮೋಹಿಂ, ಹರಹು ಕಲೇಸ ಬಿಕಾರ।। ಚೌಪಾಈ : ಜಯ ಹನುಮಾನ ಜ್ಞಾನ ಗುನ ಸಾಗರ। ಜಯ ಕಪೀಸ ತಿಹುಂ ಲೋಕ ಉಜಾಗರ।। ರಾಮದೂತ ಅತುಲಿತ ಬಲ ಧಾಮಾ। ಅಂಜನಿ-ಪುತ್ರ ಪವನಸುತ ನಾಮಾ।। ಮಹಾಬೀರ ಬಿಕ್ರಮ ಬಜರಂಗೀ। ಕುಮತಿ ನಿವಾರ ಸುಮತಿ ಕೇ ಸಂಗೀ।। ಕಂಚನ ಬರನ ಬಿರಾಜ ಸುಬೇಸಾ। ಕಾನನ ಕುಂಡಲ ಕುಂಚಿತ ಕೇಸಾ।। ಹಾಥ ಬಜ್ರ ಔ ಧ್ವಜಾ ಬಿರಾಜೈ। ಕಾಂಧೇ ಮೂಂಜ ಜನೇಊ ಸಾಜೈ। ಸಂಕರ ಸುವನ ಕೇಸರೀನಂದನ। ತೇಜ ಪ್ರತಾಪ ಮಹಾ ಜಗ ಬನ್ದನ।। ವಿದ್ಯಾವಾನ ಗುನೀ ಅತಿ ಚಾತುರ। ರಾಮ ಕಾಜ ಕರಿಬೇ ಕೋ ಆತುರ।। ಪ್ರಭು ಚರಿತ್ರ ಸುನಿಬೇ ಕೋ ರಸಿಯಾ। ರಾಮ ಲಖನ ಸೀತಾ ಮನ ಬಸಿಯಾ।। ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರೂಪ ಧರಿ ಸಿಯಹಿಂ ದಿಖಾವಾ। ಬಿಕಟ ರೂಪ ಧರಿ ಲಂಕ ಜರಾವಾ।। ಭೀಮ ರೂಪ ಧರಿ ಅಸುರ ಸಂಹಾರೇ। ರಾಮಚಂದ್ರ ಕೇ ಕಾಜ ಸಂವಾರೇ।। ಲಾಯ ಸಜೀವನ ಲಖನ ಜಿಯಾಯೇ। ಶ್ರೀರಘುಬೀರ ಹರಷಿ ಉರ ಲಾಯೇ।। ರಘುಪತಿ ಕೀನ್ಹೀ ಬಹುತ ಬड़ಾಈ। ತುಮ ಮಮ ಪ್ರಿಯ ಭರತಹಿ ಸಮ ಭಾಈ।। ಸಹಸ ಬದನ ತುಮ್ಹರೋ ಜಸ ಗಾವೈಂ। ಅಸ ಕಹಿ ಶ್ರೀಪತಿ ಕಂಠ ಲಗಾವೈಂ।। ಸನಕಾದಿಕ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ಮುನೀಸಾ। ನಾರದ ಸಾರದ ಸಹಿತ ಅಹೀಸಾ।। ಜಮ ಕುಬೇರ ದಿಗಪಾಲ ಜಹಾಂ ತೇ। ಕಬಿ ಕೋಬಿದ ಕಹಿ ಸಕೇ ಕಹಾಂ ತೇ।। ತುಮ ಉಪಕಾರ ಸುಗ್ರೀವಹಿಂ ಕೀನ್ಹಾ। ರಾಮ ಮಿಲಾಯ ರಾಜ ಪದ ದೀನ್ಹಾ।। ತುಮ್ಹರೋ ಮಂತ್ರ ಬಿಭೀಷನ ಮಾನಾ। ಲಂಕೇಸ್ವರ ಭಏ ಸಬ ಜಗ ಜಾನಾ।। ಜುಗ ಸಹಸ್ರ ಜೋಜನ ಪರ ಭಾನೂ। ಲೀಲ್ಯೋ ತಾಹಿ ಮಧುರ ಫಲ ಜಾನೂ।। ಪ್ರಭು ಮುದ್ರಿಕಾ ಮೇಲಿ ಮುಖ ಮಾಹೀಂ। ಜಲಧಿ ಲಾಂಘಿ ಗಯೇ ಅಚರಜ ನಾಹೀಂ।। ದುರ್ಗಮ ಕಾಜ ಜಗತ ಕೇ ಜೇತೇ। ಸುಗಮ ಅನುಗ್ರಹ ತುಮ್ಹರೇ ತೇತೇ।। ರಾಮ ದುಆರೇ ತುಮ ರಖವಾರೇ। ಹೋತ ನ ಆಜ್ಞಾ ಬಿನು ಪೈಸಾರೇ।। ಸಬ ಸುಖ ಲಹೈ ತುಮ್ಹಾರೀ ಸರನಾ। ತುಮ ರಕ್ಷಕ ಕಾಹೂ ಕೋ ಡರ ನಾ।। ಆಪನ ತೇಜ ಸಮ್ಹಾರೋ ಆಪೈ। ತೀನೋಂ ಲೋಕ ಹಾಂಕ ತೇಂ ಕಾಂಪೈ।। ಭೂತ ಪಿಸಾಚ ನಿಕಟ ನಹಿಂ ಆವೈ। ಮಹಾಬೀರ ಜಬ ನಾಮ ಸುನಾವೈ।। ನಾಸೈ ರೋಗ ಹರೈ ಸಬ ಪೀರಾ। ಜಪತ ನಿರಂತರ ಹನುಮತ ಬೀರಾ।। ಸಂಕಟ ತೇಂ ಹನುಮಾನ ಛುड़ಾವೈ। ಮನ ಕ್ರಮ ಬಚನ ಧ್ಯಾನ ಜೋ ಲಾವೈ।। ಸಬ ಪರ ರಾಮ ತಪಸ್ವೀ ರಾಜಾ। ತಿನ ಕೇ ಕಾಜ ಸಕಲ ತುಮ ಸಾಜಾ। ಔರ ಮನೋರಥ ಜೋ ಕೋಈ ಲಾವೈ। ಸೋಇ ಅಮಿತ ಜೀವನ ಫಲ ಪಾವೈ।। ಚಾರೋಂ ಜುಗ ಪರತಾಪ ತುಮ್ಹಾರಾ। ಹೈ ಪರಸಿದ್ಧ ಜಗತ ಉಜಿಯಾರಾ।। ಸಾಧು-ಸಂತ ಕೇ ತುಮ ರಖವಾರೇ। ಅಸುರ ನಿಕಂದನ ರಾಮ ದುಲಾರೇ।। ಅಷ್ಟ ಸಿದ್ಧಿ ನೌ ನಿಧಿ ಕೇ ದಾತಾ। ಅಸ ಬರ ದೀನ ಜಾನಕೀ ಮಾತಾ।। ರಾಮ ರಸಾಯನ ತುಮ್ಹರೇ ಪಾಸಾ। ಸದಾ ರಹೋ ರಘುಪತಿ ಕೇ ದಾಸಾ।। ತುಮ್ಹರೇ ಭಜನ ರಾಮ ಕೋ ಪಾವೈ। ಜನಮ-ಜನಮ ಕೇ ದುಖ ಬಿಸರಾವೈ।। ಅನ್ತಕಾಲ ರಘುಬರ ಪುರ ಜಾಈ। ಜಹಾಂ ಜನ್ಮ ಹರಿ-ಭಕ್ತ ಕಹಾಈ।। ಔರ ದೇವತಾ ಚಿತ್ತ ನ ಧರಈ। ಹನುಮತ ಸೇಇ ಸರ್ಬ ಸುಖ ಕರಈ।। ಸಂಕಟ ಕಟೈ ಮಿಟೈ ಸಬ ಪೀರಾ। ಜೋ ಸುಮಿರೈ ಹನುಮತ ಬಲಬೀರಾ।। ಜೈ ಜೈ ಜೈ ಹನುಮಾನ ಗೋಸಾಈಂ। ಕೃಪಾ ಕರಹು ಗುರುದೇವ ಕೀ ನಾಈಂ।। ಜೋ ಸತ ಬಾರ ಪಾಠ ಕರ ಕೋಈ। ಛೂಟಹಿ ಬಂದಿ ಮಹಾ ಸುಖ ಹೋಈ।। ಜೋ ಯಹ ಪढ़ೈ ಹನುಮಾನ ಚಾಲೀಸಾ। ಹೋಯ ಸಿದ್ಧಿ ಸಾಖೀ ಗೌರೀಸಾ।। ತುಲಸೀದಾಸ ಸದಾ ಹರಿ ಚೇರಾ। ಕೀಜೈ ನಾಥ ಹೃದಯ ಮಂಹ ಡೇರಾ।। ದೋಹಾ : ಪವನ ತನಯ ಸಂಕಟ ಹರನ, ಮಂಗಲ ಮೂರತಿ ರೂಪ। ರಾಮ ಲಖನ ಸೀತಾ ಸಹಿತ, ಹೃದಯ ಬಸಹು ಸುರ ಭೂಪ।।